Sukces referendum w Krakowie i odwołanie z urzędu Prezydenta Aleksandra Miszalskiego rozbudziły dyskusję o lokalnych referendach. Temat coraz częściej pojawia się nie tylko w dużych ośrodkach miejskich, ale również w mniejszych gminach, gdzie mieszkańcy zaczynają otwarcie zastanawiać się nad możliwością odwołania wójta, burmistrza, prezydenta miasta albo rady gminy przed końcem kadencji.
Aby rozpocząć procedurę referendum odwoławczego, mieszkańcy muszą utworzyć komitet referendalny i zebrać odpowiednią liczbę podpisów poparcia. W przypadku gmin jest to co najmniej 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców.
Po złożeniu podpisów komisarz wyborczy weryfikuje wniosek. Jeśli wszystko się zgadza, wyznaczany jest termin referendum.
Mieszkańcy mogą głosować zarówno za odwołaniem organu wykonawczego, czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, jak i rady miejskiej czy rady gminy. Możliwe jest także jednoczesne referendum dotyczące obu organów.
Kluczowa jest jednak frekwencja. Zgodnie z ustawą o referendum lokalnym referendum odwoławcze jest ważne tylko wtedy, gdy weźmie w nim udział odpowiednia liczba mieszkańców. W przypadku odwołania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta musi to być co najmniej 3/5 liczby osób, które brały udział w wyborze tego organu.
Podobny mechanizm obowiązuje przy odwołaniu rady miasta lub rady gminy, również tutaj wymagane jest osiągnięcie odpowiedniego progu frekwencyjnego.
To właśnie ten próg sprawia, że większość referendów kończy się nieważnością. Z danych dotyczących referendów lokalnych wynika, że skuteczne odwołanie władz samorządowych zdarza się stosunkowo rzadko.
Wstępne wyliczenia dla gmin powiatu goleniowskiego
Sprawdziliśmy, jakie progi frekwencyjne wymagane są w przypadku, gdyby pojawiła się inicjatywa referendalna w jednej z gmin powiatu goleniowskiego.
Podajemy liczby wymaganych składników, by referendum się powiodło.
Baza wyborcza
To liczba mieszkańców uprawnionych do głosowania (według danych Państwowej Komisji Wyborczej z 2024 roku). Na jej podstawie wyliczane są wymagane podpisy potrzebne do rozpoczęcia procedury referendalnej.
Wymagane podpisy
Aby referendum mogło zostać zorganizowane, inicjatorzy muszą zebrać podpisy co najmniej 10 proc. uprawnionych wyborców. Na zebranie podpisów komitet referendalny ma 60 dni.
Próg ważności i frekfencja
Referendum będzie ważne tylko wtedy, gdy udział w nim weźmie odpowiednia liczba mieszkańców. W przypadku odwołania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wymagany próg to minimum 3/5 liczby osób uczestniczących w poprzednich wyborach samorządowych.
Goleniów – burmistrz Krzysztof Sypień
Baza Wyborcza – 27 286 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 2729
Próg Ważności: 6500 – Frekwencja 23,82% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
Maszewo – burmistrz Paweł Piesio
Baza Wyborcza: 6653 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 666
Próg Ważności: 2007 – Frekwencja 30,16% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
Nowogard – burmistrz Michał Wiatr
Baza Wyborcza: 18 173 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 1818
Próg Ważności: 6024 – Frekwencja 33,15% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
Osina – wójt Krzysztof Szwedo
Baza Wyborcza: 2289 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 229
Próg Ważności: 650 – Frekwencja 28,39% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
Przybiernów – wójt Bogdan Czaplicki
Baza Wyborcza: 3831 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 384
Próg Ważności: 1047 – Frekwencja 27,31% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
Stepnica – burmistrz Andrzej Wyganowski
Baza Wyborcza: 3587 (dane z rejestrów PKW z 2024r.)
Wymagane podpisy: 359
Próg Ważności: 825 – Frekwencja 23,00% (3/5 uczestników z poprzednich wyborów)
